Vaccine COVID-19 vẫn là ‘tấm khiên’ hiệu quả phòng ngừa SARS-CoV-2

21

Dù đã chích đủ 2 mũi vaccine COVID-19 nhưng nhiều người lo lắng liệu có bị nhiễm COVID – 19 hay không, nhất là trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đang bùng phát. Chúng ta nên hiểu vấn đề này sao cho đúng và cần làm gì để hạn chế lây nhiễm virus, nâng cao hiệu quả phòng tránh bệnh?

1. Sau khi chích vaccine COVID-19, bạn có chắc chắn 100% sẽ không bị nhiễm virus hay không?

Câu trả lời là không.

Cho tới hiện nay thì chưa có vaccine nào cho thấy có khả năng bảo vệ khỏi nhiễm virus 100%. Vaccine Pfizer-BioNTech hoặc vaccine  Moderna thường được biết đến với hiệu quả khoảng trên 90% còn vaccine AstraZeneca là hơn 70%, sau 2 hoặc 3 tuần được chích liều thứ 2. Điều này có nghĩa là không phải 100% người được chích vaccine của Pfizer-BioNTech/Moderna hoặc của AstraZeneca không có nguy cơ bị nhiễm virus. Do vậy, các bạn vẫn nên giữ ý thức phòng ngừa lây bệnh dù rằng đã được chích vaccine ở mức độ cao khi đang ở trong vùng dịch.

Khi cơ thể của bạn được chích ngừa thì các thành phần có trong vaccine sẽ kích thích cơ thể tạo ra “kháng thể” đặc hiệu. Các kháng thể này có khả năng nhận diện và bám lên bề mặt virus khi chúng có cơ hội tiếp xúc với cơ thể qua các dịch trong người như dịch nhầy nước mũi, nước miếng và cả nước mắt… Các kháng thể này bám lên virus (cụ thể là protein S của virus) và bất hoạt chúng trước khi chúng có thể chạm lên tế bào để vào bên trong. Do vậy, virus không thể xâm nhiễm vào bên trong tế bào và sẽ không bị bệnh.

Để dễ hình dung, các kháng thể này được ví như những “tấm khiên” được tạo ra để ngăn những mũi tên của “quân địch” bắn tới. Mức độ hiệu quả của việc ngăn chặn những mũi tên này phụ thuộc vào “chất lượng của những tấm khiên” và “mật độ của những mũi tên”. Dĩ nhiên là không có tấm khiên nào có thể đảm bảo 100% hiệu quả bảo vệ. Trong làn mưa tên ấy thì vẫn có những phần trăm rất nhỏ đối với tấm khiên tốt và phần trăm lớn hơn đối với tấm khiên có chất lượng kém hơn mà những mũi tên có thể lọt qua.

Do vậy, chúng ta hãy khoan vội hoang mang khi thấy có người này, người kia bị nhiễm virus SARS-CoV-2 sau khi đã chích vaccine, mà hãy tìm hiểu xem “tỉ lệ” những người đã được chích vaccine trong tổng số những người bị nhiễm virus là bao nhiêu.

2. Tỉ lệ người đã tiêm đủ vaccine COVID-19 bị nhiễm SARS-CoV-2 là rất nhỏ

Trong một nghiên cứu gần đây ở Mỹ trên 3.975 người là các nhân viên y tế, những người làm việc ở tuyến đầu và những người làm việc trong những ngành nghề thiết yếu. Những người này được xét nghiệm hàng tuần kể từ tháng 12/2020 và cho thấy, đến nay có 204 người bị nhiễm virus. Trong số những người bị nhiễm này chỉ có 16 người đã được chích vaccine (1 hoặc 2 liều), còn lại là 156 người chưa được chích vaccine (32 người còn lại không xác định được tình trạng nên đã được loại ra khỏi thí nghiệm).

Dựa trên số liệu này, chúng ta có thể thấy rằng những người được chích vaccine chỉ chiếm khoảng 9% số người bị nhiễm virus. Dù rằng trong thí nghiệm này họ đã gom chung người có hiệu quả bảo vệ 1 phần (do mới chích 1 liều đầu tiên) và người đã có hiệu quả bảo vệ đầy đủ (sau 14 ngày tính từ ngày chích liều thứ 2). Điều này cho thấy rằng vaccine có hiệu quả rõ ràng trong việc giúp ngăn ngừa virus lây nhiễm.

3. Vaccine COVID-19 làm giảm bệnh nặng và tử vong do SARS-CoV-2

Tuy không có vaccine COVID-19 nào có hiệu quả bảo vệ khỏi nhiễm virus 100% nhưng hầu hết các vaccine hiện nay như Pfizer-BioNTech, Moderna, AstraZeneca và Johnson&Johnson… đều cho thấy hiệu quả giảm bệnh nặng và tử vong của người đã chích vaccine khi mắc bệnh COVID-19 là 100%.

Cũng từ số liệu của nghiên cứu khoa học đề cập phía trên cho thấy rằng: Những người đã chích vaccine nếu lỡ có mắc bệnh COVID-19 thì số lượng virus trong người của họ ít hơn khoảng 40% so với người không chích vaccine.

Đây có thể giúp giải thích vì sao những người này thường sẽ không bị các triệu chứng của bệnh COVID-19 như sốt, nhức mỏi, khó thở… và khỏi bệnh sớm hơn (ít nhất là sớm hơn 2 ngày) so với người không chích vaccine. Điều này giúp cho chúng ta dễ hiểu hơn khi đa số những người đã được chích vaccine khi mắc COVID-19 hoàn toàn không có triệu chứng. Ví dụ, như 53 trường hợp nhân viên y tế của Bệnh viện Nhiệt đới TP.HCM thì 52 trường hợp không có triệu chứng.

4. Người đã chích vaccine COVID-19 có giúp làm giảm khả năng lây nhiễm của virus trong cộng đồng hay không?

Câu trả lời là có.

Câu hỏi trên khá quan trọng và luôn được các nhà quản lý đặt ra khi lên kế hoạch nới lỏng các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus trong cộng đồng và mở cửa kinh tế. Một số điểm nêu trên cũng đã giải đáp phần nào thắc mắc này.

Khi được chích vaccine thì xác suất nhiễm virus đã giảm đi rất thấp. Nếu không may bị nhiễm thì số lượng virus trong người đó cũng thấp hơn đáng kể và họ khỏi bệnh nhanh hơn so với người không chích vaccine.

Số lượng virus và thời gian virus tồn tại trong người là yếu tố quan trọng để xác định khả năng và tình trạng lây nhiễm của các bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng.

Do vậy, khi vaccine giúp giảm các yếu tố này thì đã giúp giảm khả năng lây nhiễm trong cộng đồng khi số lượng người được chích vaccine tăng lên. Điều này đã được cho thấy trong một nghiên cứu khác ở Anh với trên hơn 365 ngàn gia đình. Họ thấy rằng những người đã chích ít nhất một liều vaccine của Pfizer-BioNTech hoặc AstraZeneca nếu lỡ bị nhiễm virus thì nguy cơ lây nhiễm virus của họ cho những người tiếp xúc gần giảm đi một nửa. Đây cũng là những tiền đề mà các nước có tỉ lệ người chích vaccine cao và hiệu quả như Israel, Mỹ đã bắt đầu mạnh dạng nới lỏng các biện pháp phòng dịch cho dân nước họ.

Để giảm sự lây nhiễm của virus trong cộng đồng cách tốt nhất hiện nay vẫn là nâng cao tỉ lệ người chích vaccine. Đối với những nước có tỉ lệ này còn thấp, thì chúng ta vẫn cần thực hiện các biện pháp phòng tránh lây nhiễm chặt chẽ để tránh bùng dịch tại cộng đồng, gây quá tải cho hệ thống y tế.

Luôn cảnh giác trong việc lây nhiễm virus để không khi nào chủ quan với việc tiếp xúc gần, hạn chế tụ tập đông người, kể cả ở nơi công sở. Do đó đối với nhân viên công sở cần nâng cao ý thức và áp dụng một số biện pháp quản lý phòng dịch tại cơ quan, đó là:

– Kiểm tra sức khỏe, nhiệt độ cho nhân viên mỗi đầu ngày làm việc và yêu cầu nhân viên có biểu hiện cảm sốt ở nhà.

–  Giãn cách chỗ ngồi cho các nhân viên (cách nhau ít nhất 2 mét).

–  Yêu cầu nhân viên đeo khẩu trang suốt trong thời gian làm việc, nhất là khi có người khác ở chung phòng.

– Chỉ cởi khẩu trang trong giờ làm việc khi uống nước hoặc ăn cơm. Không ăn cơm chung với đồng nghiệp, trừ khi người này là người trong gia đình (vợ, chồng…);

– Giảm tối đa người đến cơ quuan làm bằng cách cho những người có thể làm việc qua mạng làm việc ở nhà.

– Đối với những người bắt buộc phải đến chỗ làm thì nên chia ra thành nhiều ca để giảm thiểu số người cùng xuất hiện ở nơi làm việc trong một thời điểm.

– Nếu được thì nên thông gió cho các văn phòng, đưa ánh sáng mặt trời vào, thay vì đóng kín cửa và mở máy lạnh liên tục.

Hy vọng các thông tin trên giúp các bạn bớt hoang mang khi nghe người này người kia bị nhiễm virus dù rằng sau khi chích vaccine đầy đủ. Hiện nay Việt Nam vẫn đang kiểm soát dịch bệnh lây lan khá tốt và nếu chiến lược vaccine được áp dụng kịp thời thì sẽ sớm đẩy lùi được dịch COVID-19.

Nguồn: suckhoedoisong.vn